Bodrum’da Mimari

Bodrum’da Mimari


Bodrum ve çevresinde yaşayan halkın içme ve kullanma suyu ihtiyacı mahalle ve
köylerdeki küçük pınarlara bağlı çeşme ve kuyulardan karşılanıyordu. Özellikle hayvan sulamak ve kullanma suyu için gümbetler inşa edilmiştir. Gümbet,
Bodrum mimarisinin simgesel yapılarından biri olup, dairesel bir planda, 8-10m. Çapında yapılmış, üzeri kubbeyle örtülmüş sarnıç yapılarıdır. Yığma taş olarak inşa edilen yapıların kubbeleri de küçük taşlar ile örülmüştür.

Bodrumun bir yarım ada olması nedeniyle, her mevsimde güçlü bir rüzgâr sirkülâsyonu görülür. Yarım adada, su değirmeni çalıştıracak kadar güçlü bir akarsu bulunmadığından değirmenler rüzgâr gücü ile çalıştırılmıştır.

Bodrum dendiğinde akla ilk gelen simgesel yapı yel değirmenleridir.

Bodrum yarımadasında rüzgara hakim birçok tepede örnekleri görülen yel değirmenleri 6-8m. çapında, 8-10m. yüksekliğinde silindir formlu yığma taş binalar olup yüzyıllardır halkın ihtiyacına yanıt vermektedir.

Yel değirmenlerinin tüm aksamı yöresel ahşaplardan yapılmıştır.

Kent Dokusu Yapıları

Bodrum’da daha çok, Kumbahçe, Omurça, Çarşı, Eski Çeşme Tepecik, Yeniköy mahallerinde eski yerleşim görülür. Yollar genellikle denize dik ve paralel olarak gelişmiş olup, denize dik bu yollar yağmur suyu drenajı yapmaktadır. Aynı zamanda denizden gelen rüzgârı mahalle içlerine taşıyan rüzgâr koridoru oluşturur. Çoğunlukla taş kaplı yollar dar ve gölgelidir. Yapılar yollara bitişiktir, yaklaşık iki metreyi bulan taş duvarlar iç bahçelerin mahremiyetini sağlar. Yola bakan pencerelerde, fesleğen ve sardunya saksıları görülür. Sokak üstlerine yaban üzümlü ve asmalı gölgelikler yapılmıştır.

Yöresel mimaride en belirleyici faktör iklim ve temini kolay ve bol bulunan yapı malzemeleridir. Bodrum’da kışlar yağışlı geçmesine rağmen pek soğuk olmaz. Ekim ayı sonu, Kasım ayı başlarından itibaren yağışlar görülmeye başlar ve Nisan ayı sonlarında yağış kesilir. 5-6 aylık yağışlı dönemde hava sıcaklığı ortalama 10° civarındadır. Aslında kış sezonu, uzun süren bir bahar olarak yaşanır Bodrum’da. İlk yağışlarla birlikte, ortalık yeşerir, her ay çeşit çeşit otlar, çiçekler doldurur yöreyi. Ocak ayının il haftasından itibaren de badem ağaçları çiçeklenmeye başlar. Bol yağış vardır, ancak uzun süreli yağmurlar değildir. İki gün üst üste güneşi göremediğiniz pek olmaz. Nisan – Ekim ayları arasında uzun bir yaz yaşanır Bodrum’da. En güzel zamanları da yerlilerinin “Sarı Yaz” dedikleri Eylül – Ekim aylarıdır. Bu güzel hava ve doğa insanları hep dışarıda tutar. İşler dışarıda görülür, yemek teraslardaki ocaklarda pişer, asma çardaklarının serininde, ağaçların gölgesinde oturulur, yenir, içilir, yatılır.

Bodrum’daki yapılaşma genel olarak dört değişik ev türüyle anlatılabilir:

1- Musandıralı Ev: En küçük plan tipidir. Dikdörtgen bir tabana oturur. Dikdörtgenin kısa kenarı çatıda kullanılacak ahşap kirişlerin boyuna göre ayarlanır. Duvarlar yığma taş olup, köşe taşları kilitlenecek şekilde işlenmiştir. Genelde toprak harç kullanılarak örülmüştür. Duvar kalınlıkları 50 cm’dir. Dış ölçü olarak dikdörtgenin kısa kenarı 4,20-4,60 m, uzun kenarı; 6,50-7,50 m’dir. Giriş kapısı, dikdörtgenin uzun kenarıının yaklaşık 1/3’ündedir.

2- Sakız Türü Ev: Orta ölçekli plan tipidir. Genelde musandıralı ev tipine benzer özellikler gösterir; Ancak kitle dış boyutları kısa kenarda; 4,20-5,00m, uzun kenarda; 6,50-8,00m’dir. Giriş uzun kenarın ortasından olup, taşlıkla aynı kattadır. Girişte genişliği 1,50-2,00m olan bir hol vardır. Holün sağında ve solunda iki oda
bulunur.

3- Kule Ev: En eski yapı tiplerindendir. Daha çok varsıllığı temsil eden 4.00-5.00m civarında kare bir tabana oturan yapılardır.

4- Levanten Ev: Genellikle varsılların ya da yabancıların oturduğu yapıladır. Genel özellikleri sakız evlerle aynıdır. Ancak kitle dış boyutları kısa kenarda; 4,50-5,00m,
uzun kenarda; 8,00-10,00 m’dir.

Kırsal Yapılar
Bodrum Yarımadasında, Bodrum kasabası yerleşiminden başka birçok köy yerleşimi bulunmaktadır. Bunlar; Çırkan, Dağbelen, Ağaçlı (Bitez), Yaka, Müsgebi (Ortakent)
Gürece, Yahşi, İslamhaneleri, Akyarlar, Dereköy, Peksimet, Karatoprak (Turgutreis), Karakaya (Gümüşlük), Geriş, Sandima (Yalıkavak), Dirmil (Gökçebel), Farilya  (Gündoğan), Türkbükü, Gölköy, Girel’dir.

دانلود فیلم ایرانی